Võ là sinh tồn: giá trị cốt lõi của 108 trong xã hội hiện đại

Bài tham luận chuẩn bị cho Festival Về Nguồn 2026, trả lời câu hỏi: khi xã hội hiện đại khiến nhu cầu ứng dụng kỹ thuật chiến đấu ngày càng giảm, giá trị cốt lõi nào của 108, và của võ thuật nói chung, cần được giữ gìn?

Võ là sinh tồn

Có một định nghĩa về võ thuật mà người ta thường bỏ quên: võ là sinh tồn. Không phải sinh tồn theo nghĩa hẹp là sống sót qua một trận đánh, mà là khả năng tồn tại và phát triển trong môi trường sống.

Ngày xưa, môi trường sống là tự nhiên hoang dã, là chiến tranh, là hiểm nguy thể xác. Sinh tồn khi ấy là đấm đá, là tự vệ, là chiến đấu. Ngày nay không còn thú dữ, không còn kẻ thù cầm gươm, nhưng con người vẫn phải sinh tồn trước áp lực công việc, sự cô đơn, khủng hoảng tinh thần và sự kiệt quệ của đời sống hiện đại. Sinh tồn ngày nay là hòa: hòa với chính mình, với người khác, với cuộc đời.

108 còn giá trị gì?

Hệ thống 108 không phải là một bộ chiêu thức để đánh nhau. Nó đúc kết toàn bộ nguyên lý vận động của Vĩnh Xuân vào một khuôn giao tiếp chiến đấu. Để giá trị ấy hình thành, một số nguyên lý kỹ thuật cốt lõi vẫn phải được giữ nguyên vẹn: cấu trúc thân và tay, nguyên lý trung lộ, khả năng hóa lực và phát lực trong cùng một chuyển động, cảm giác dính và hòa ở khoảng cách ngắn. Khi chất liệu kỹ thuật được giữ vững, 108 rèn cho con người năm năng lực:

1. Trí thông minh vận động. Người tập phải xử lý cùng lúc khoảng cách, lực, hướng, thời điểm, trạng thái của đối phương và của chính mình, trong tích tắc, bằng cảm nhận trực tiếp. Đây là nền tảng của khả năng thích ứng.
2. Làm chủ cảm xúc. Sợ bị đánh trúng, giận khi bị hạ, lo khi bị dồn, mừng quá độ khi chiếm ưu thế đều làm rối hơi thở và cứng cơ bắp. Luyện tập giúp người tập nhận biết và làm chủ những trạng thái ấy.
3. Thống nhất toàn thân. Không còn tay đánh riêng, chân đá riêng. Một ý niệm khởi lên, toàn thân cùng phản ứng. Nguyên lý này chuyển hóa thành khả năng tư duy hệ thống.
4. Buông bỏ. Muốn nghe được lực người, phải buông ý mình. Muốn dính được với người, phải bỏ chống đối. Đây là nền tảng của những mối quan hệ lành mạnh và sự bình an nội tại.
5. Xử lý lực trong không gian hẹp, thời gian ngắn. 108 buộc người tập giữ cấu trúc, cảm nhận lực và phản ứng ngay trong tầm tay. Đây là đặc trưng kỹ thuật của 108 và vẫn có giá trị khi chuyển sang việc làm chủ cơ thể trong đời sống.

Võ thuật nói chung còn giá trị gì?

• Sự hiện diện trọn vẹn: không thể vừa đánh vừa nghĩ chuyện khác.
• Kiên nhẫn và kỷ luật: không có đường tắt, chỉ có luyện tập ngày này qua ngày khác.
• Cộng đồng thật: quan hệ đồng môn không phải máu mủ, không phải lợi ích, mà là sự tôi luyện chung.
• Chuyển hóa tự ngã: một trong số ít con đường chuyển hóa cái tôi thông qua vận động thể chất.
• Kết nối với truyền thống: học võ là học cách kết nối với những thế hệ đi trước.

Võ thuật không chết, nó chuyển hóa

Khi xã hội không còn cần những trận đấu sinh tử, võ thuật trở về bản chất của mình: một hệ thống rèn luyện sinh tồn toàn diện. Chuyển hóa không có nghĩa là làm loãng phần chiến đấu của 108, mà để phần chiến đấu ấy phục vụ mục tiêu rèn luyện rộng hơn, vừa giữ được chất kỹ thuật, vừa mở ra giá trị trong đời sống.

“Đạt Vĩnh Xuân là giơ một bàn tay cũng đầy đủ nội dung.”

Cố võ sư Ngô Sĩ Quý

Một bàn tay giơ ra, không phải để đánh ai, mà để chạm vào chính mình, chạm vào người khác, chạm vào cuộc đời.