Tam tiêu: nguyên lý vận động cốt lõi của 108

Vấn đề của lối giải cấu trúc

Nhiều nơi dạy 108 bằng cách bẻ bài quyền thành từng động tác rồi thuyết minh: đây là đòn A, đây là cách chặn B. Cách dạy này không sai về kỹ thuật, nhưng biến một hệ thống vận động thành một danh mục động tác. Người tập thuộc danh mục mà không hiểu sợi dây nối chúng, như đọc bài thơ từng chữ cái mà không hiểu nghĩa cả câu.

Ba nguyên tắc không tách rời

Trung lộ là nền tảng không gian: giữ trục của mình, chiếm trục của đối phương. Tiêu đả là nguyên lý xử lý lực: khi lực đến, nó được tiêu ngay trong khoảnh khắc ấy và đòn phản cũng phát ra ngay trong khoảnh khắc ấy, không tuần tự, không độ trễ. Bàn giao tay là kỹ thuật thực hành: kiểm soát và khống chế kiều thủ qua các vòng tay. Không có động tác nào chỉ chứa một trong ba.

Các hình chỉ là biến tấu

Như người nhạc công ngẫu hứng có một giai điệu chính trong đầu và biến tấu thành vô số phiên bản, mỗi động tác của 108 là một biến tấu của tam tiêu: khi qua trung lộ trực tiếp, khi qua tiêu đả đồng thời, khi qua các vòng bàn giao tay, khi qua các góc độ khác nhau của cùng một nguyên lý.

Từ khuôn mẫu đến ứng tác

1. Học khuôn mẫu. Học từng động tác, từng thế. Cần thiết, nhưng chỉ là phương tiện.
2. Hiểu nguyên lý. Nhận ra động tác A và B khác hình nhưng cùng nguyên lý. Đây là giải cấu trúc đúng nghĩa: nhìn thấy sợi chỉ đỏ xuyên suốt.
3. Quên khuôn mẫu. Hình vẫn chính xác, nhưng không còn là mục tiêu để bám vào. Quên sự gò bó của trí nhớ, không quên chất lượng động tác.
4. Ứng tác tự nhiên. Nguyên lý đi vào cách vận động thường ngày, như âm nhạc tự chảy qua người nhạc công.

“Đạt Vĩnh Xuân là giơ một bàn tay cũng đầy đủ nội dung.”

Cố võ sư Ngô Sĩ Quý